กูเกิ้ลไซต์ทางเลือกในการจัดทำเว็บไซต์ชุมชนโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย

             ช่วงนี้กระแสเว็บไซต์ค่อนข้างมาแรงในหมู่เครือข่ายชุมชน ทั้งคนที่อยากทำ อยากให้มี อยากให้เกิด และที่จำใจต้องทำก็มาก ต้องยอมรับว่า ปัจจุบันโลกเสมือนจริงบนอินเทอร์เน็ตได้ก้าวมาสู่ชีวิตจริงแล้ว การยอมรับมากขึ้น และประโยชน์ที่ได้จากอินเทอร์เน็ต ก็มีให้เห็นหลายๆ ด้าน ถ้ารู้จักใช้ รู้จักประยุกต์ให้เกิดประโยชน์ เว็บไซต์ก็จะสื่อจิตวิญญาณชุมชนออกมา
             ผมมีโอกาสนำเสนอแนวคิดเว็บไซต์ ทั้งที่เป็นภาคประชาชน ภาครัฐ เอกชน ฯลฯ พบว่ามุ่งเน้นเป็นสื่อประชาสัมพันธ์เป็นหลัก ยกเว้นเอกชนที่มุ่งเพิ่มช่องทางธุรกิจ ภาคธุรกิจหลายส่วนๆ ถึงขนาดเข้าไปส่งเสริมชุมชนเรียนรู้เทคโนโลยีสารสนเทศ เพราะเห็นดอกผลทางธุรกิจที่เกิดขึ้นภายหลัง ส่วนเครือข่ายชุมชน อย่างเราๆ ก็มุ่งเน้นเปิดพื้นที่สู่สังคมสาธารณะได้รับรู้เรื่องราวของตัวเองมากขึ้น มีการแลกเปลี่ยนแนวคิด ประสบการณ์ เรียนรู้เรื่องราวต่างๆ ร่วมกัน ผู้นำเครือข่ายบางคนถึงขนาดอุปมาอุปไมยเหมือนมีสื่ออยู่ในมือ จากที่แต่ก่อนไม่ได้รับการเหลียวแล ตอนนี้สังคมได้ใกล้ชิด รับรู้เรื่องราวจริงๆ จากชาวบ้านตัวจริง เสียงจริง ย่อมมีความน่าเชื่อถือมากกว่าคนกลางหรือล่าม อย่างรัฐ ภาคี องค์กรเอกชนเป็นไหนๆ
             คำถามที่เจอบ่อยๆ ว่า จะเริ่มทำเว็บไซต์ควรเริ่มจากตรงไหน จากประสบการณ์พอสรุปได้ 3 ขั้น
             ขั้นที่หนึ่ง หลักคิด ควรตั้งคำถามกับสิ่งที่จะทำก่อนว่า ต้องการสื่อถึงเรื่องอะไร แล้วควรพยายามนำเสนอสิ่งนั่นออกมาให้มากที่สุด วิธีการที่จะได้มาถึงแก่นแท้ของเรื่องราวก็หนีไม่พ้นการศึกษาข้อมูล แนวคิด ประสบการณ์ต่างๆ เมื่อพอเห็นเค้าโคร่งแล้ว ก็หาจุดร่วม (แก่น) ที่สามารถขยายไปสู่เรื่องราวต่างๆ เมื่อไม่ชัดเจนในหลักคิดตรงนี้ เว็บบางแห่งแม้มีหนึ่งหน้าหรือหลายหน้าก็ตาม ก็ไม่สามารถสื่อเรื่องราวอะไรออกมาได้เลย เสียทั้งเวลา เสียทั้งค่าใช้จ่ายโดยเปล่าประโยชน์
             ขั้นที่สอง เทคนิควิธีการ ถือเป็นเรื่องรอง หากได้หลักคิดใหญ่แล้ว เทคนิควิธีการ ลูกเล่นการนำเสนอ ก็ไม่ใช่เรื่องสำคัญเท่าไหร่นัก ตรงจุดนี้สามารถหาความรู้เพิ่มเติมได้ เช่น การตกแต่งภาพ กราฟฟิค แฟลช มัลติมีเดีย การตัดต่อเสียง คลิป สารคดี กิจกรรมจุดนี้สามารถเชื่อมโยงไปสู่ลูกหลาน เยาวชน โรงเรียน ภาคีต่างๆ ใกล้บ้านเข้ามาเสริมได้ ประเด็นสำคัญอยู่ที่ว่า ทำอย่างไรให้เว็บไซต์สามารถเปิดพื้นที่ให้สมาชิกเข้ามามีส่วนร่วมได้ มีความรู้สึกเป็นเจ้าของ ยิ่งมากเท่าไหร่ ความเป็นชุมชนออนไลน์ก็จะทวีมากยิ่งขึ้น
             ขั้นที่สาม ประสบการณ์และความรู้ใหม่ๆ เกิดจากการลองผิด ลองถูก ทำไปเรื่อยๆ ความรู้ประสบการณ์ย่อมมีตามมาแน่นอน
             วันนี้จะมาแนะนำอีกทางเลือกหนึ่งในการจัดทำเว็บไซต์ชุมชน เพราะไม่เสียค่าใช้จ่ายใดๆ เป็นก้าวแรกที่ชุมชนจะได้คิด ทำ พัฒนาการเรียนรู้ด้วยตนเอง เชื่อว่าทุกท่านรู้จักกูเกิ้ล (Google) บางท่านใช้อีเมล์ บางท่านใช้ค้นหา ใช้ทำปฏิทินกิจกรรม หรือดูคลิปวีดีโอ ฯลฯ ลองมาดูบริการอีกตัวน่าสนใจทีเดียว บริการที่ว่านั่นคือ กูเกิ้ลไซต์ เว็บไซต์ที่สามารถสร้างขึ้นได้อย่างง่าย แต่ตรงกลุ่มเป้าหมายดี
1. รู้จักกูเกิ้ลไซต์ (Google Sites)
- กูเกิ้ลไซต์ ให้บริการครั้งแรกเมื่อเดือนพฤษภาคม 2551
- สร้างเว็บไซต์ได้สุดแสนจะง่ายดาย ใช้เวลากี่นาทีก็โชว์ผลงาน
- ไม่จำเป็นต้องรู้ภาษาเขียนเว็บ (HTML) ให้ปวดหัว แค่ใช้เวิร์ดพิมพ์งานเป็นก็เริ่มได้เลย แถมเมนูเป็นภาษาไทยอีกต่างหาก
- มีแบบเทมเพลตสำเร็จรูปให้เลือกมากมาย คล้ายๆ กับแบบสำเร็จเพาเวอร์พอยต์
- สามารถแชร์เว็บให้เพื่อนๆ ร่วมสร้างสรรค์ได้
- เป็นเพื่อนพ้องน้องพี่กูเกิ้ลทั้งหมด เอามาใช้ด้วยกันได้เลย เช่น อีเมล์ (Gmail) ปฏิทิน (Calendar) เอกสาร (Documents) ยูทูบ (Youtube) อัลบั้มภาพ (Picasa) แผนที่ (Map) ฯลฯ
- ที่ว่ามาทั้งหมด ให้บริการฟรี ไม่เสียค่าใช้จ่ายแต่อย่างใด ของดีๆ ฟรีๆ อย่างนี้ก็มีด้วย

2. คุณสมบัติทั่วไป
- พื้นที่จัดเก็บ 10 Gb* (GB=กิกะไบต์)
- ขนาดไฟล์สูงสุด 10 MB (MB=เมกกะไบต์)
- จำนวนหน้าเว็บเพจไม่จำกัด
* เฉพาะพื้นที่เว็บไซต์ไม่เกิน 100 MB แต่หากรวมเป็นสมาชิกบริการอื่นๆ ของกูเกิ้ลตัวอื่นๆ เช่น ยูทูบ (Youtube) ปฏิทิน (Calendar) อัลบั้มภาพ (Picasa) แล้วไม่เกิน 10 GB

3. ชื่อเว็บไซต์จะเป็นอย่างไร
https://sites.google.com/site/ชื่อเว็บ (name) 
เช่น http://sites.google.com/site/scsuthailand

4. สมัครใช้งานกูเกิ้ลไซต์
ข้อดีของกูเกิ้ล แบบสุดยอด คือ เพียงแค่เราสมัครจีเมล์ตัวเดียว ก็เป็นใบปริญญาใจเบิกทาง สู่ส่วนบริการตัวอื่นๆ ของกูเกิ้ล สามารถใช้ชื่อบัญชีไปใช้ร่วมกันได้เลย
ฉะนั้นต้องสมัครจีเมล์ก่อน แล้วค่อยไปลงชื่อใช้บริการกูเกิ้ลไซต์ โดยไปที่แล้วเข้าไปที่ http://www.google.com/sites

5. ข้อด้อยของกูเกิ้ลไซต์ก่อนตัดสินใจเลือก
- ใช้เทมเพลตที่ออกแบบเองไม่ได้
- ไม่สามารถใช้เป็นเว็บฐานข้อมูลได้ (อันนี้เครือข่ายชุมชนแทบไม่ได้ใช้อยู่แล้ว)
- ปรับแต่งได้เท่าที่กูเกิ้ลไซต์มีให้มา ไม่สามารถปรับแต่งขั้นสูงได้
- การเขียนหรือบันทึกข้อมูลเว็บ ทำได้เฉพาะเมื่อต่ออินเทอร์เน็ต (ออนไลน์) เท่านั้น
- เว็บไซต์เป็นของเรา แต่อยู่ภายใต้กูเกิ้ล ทำให้ชื่อยาวไปหน่อย (ธรรมดาของฟรี)

6. เหมาะกับใคร ????
- เหมาะสำหรับผู้ที่พอรู้เรื่องคอมพิวเตอร์บ้าง ถ้าลองพิมพ์งานได้ กูเกิ้ลไซต์ก็สุดแสนจะง่ายเลย
- ก้าวแรกของการหัดทำเว็บไซต์สำเร็จรูป บริหารจัดการเนื้อหาด้วยตัวเอง หรือเป็นกลุ่ม
- บุคคล ชมรม หรือองค์กรที่ต้องการมีเว็บไซต์ แต่ไม่อยากรับภาระเรื่องค่าใช้จ่ายในการเช่าพื้นที่เว็บรายปี
- เว็บไซต์ที่จัดทำไม่ได้มีความสลับซับซ้อนมากนัก

7. ความแตกต่างระหว่างกูเกิ้ลไซต์กับฟรีโอสต่างๆ
- กูเกิ้ลไซต์ (Google Sites) คือ บริการเว็บสร้างสำเร็จรูป พร้อมพื้นที่ในตัว สามารถเขียนเว็บออนไลน์ได้เลย
- ฟรีโอส (Free Host) คือ บริการพื้นที่เว็บฟรี เมื่อเราเขียนเว็บที่บ้านเสร็จแล้ว ก็อัพขึ้นเว็บพื้นที่ของฟรีโอสอีกที

8. แหล่งศึกษาเพิ่มเติม
- ทางการ ภาษาปะกิต
https://www.google.com/support/sites
- ทางการ แต่มีภาษาไทยบางส่วน
http://www.google.com/sites/help/intl/th/overview.html

9. ตัวอย่างเว็บกูเกิ้ลไซต์ของไทย
- โรงเรียนศรีชมภูวิทยา
http://sites.google.com/site/srichompooh
- สังคมยั่งยืนแห่งมหาวิทยาลัยศิลปากร
http://sites.google.com/site/scsuthailand
- กองทุนชุมชนเคหะร่มเกล้า โซน 1
http://sites.google.com/site/zone1kongthun
- วัดป่าโนนวิเวก
https://sites.google.com/site/watpanonvivek
- เทศบาลตำบลเมืองเก่า
http://sites.google.com/site/mk20080rg
- กศน.อำเภอเมืองลพบุรี
http://sites.google.com/a/lopburi.nfe.go.th/mung
- เครือข่ายพยาบาลชุมชน
https://sites.google.com/site/thainurseclub
- กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์
http://sites.google.com/site/mathdmsu
- นักศึกษาไทยในเบราชไวก์
http://sites.google.com/site/thaibs
- โรงเรียนวัดบันไดทอง
http://sites.google.com/site/watbandithong
- โรงเรียนบ้านแกใหญ่
http://sites.google.com/site/bankaeyaischool

10. คำถามที่ควรรู้คำตอบก่อนตัดสินใจเลือกครั้งสุดท้าย
คำถาม :
ในเมืองไทย มีคนสนใจกันมากไหม
คำตอบ : มีพอสมควร สถานศึกษาบ้างแห่งใช้สอนนักเรียนเริ่มเขียนเว็บ บ้างหน่วยงานเอามาใช้จริง เช่น กศน. พยายามยกระดับทำเว็บศูนย์เรียนรู้การศึกษานอกโรงเรียนในตำบล สาเหตุที่ยังไม่ค่อยแพร่หลายเพราะ กลุ่มผู้ใช้ คือ ชมรม องค์กร ชุมชนต่างๆ ยังไม่ค่อยรู้ แต่ในต่างประเทศมีเยอะ ของไทยในอนาคตคงเป็นเครือข่ายใหญ่น่าดู เหมือนจีเมล์ที่มาใหม่ๆ คนก็ยังไม่กล้าใช้เท่าที่ควร

คำถาม : กูเกิ้ลไซต์ ทำเว็บได้สวยงามหรือเปล่า
คำตอบ : โปรแกรมทำเว็บไซต์ดังๆ ไม่ว่าจะเป็นดรีม จูมล่า แฟลช ฯลฯ ทั้งหมด เป็นแค่เครื่องมืออำนวยความสะดวก ให้การเขียนเว็บง่ายขึ้นครับ ซึ่งความสวยงามโปรแกรมมีให้เล็กน้อย ส่วนใหญ่อยู่ที่มันสมองหัวคิดทำ ปรับโน่น แต่งนี่นั่น เหมือนทำกับข้าว บ้างคนเปิดร้านได้ บ้างคนเปิดไม่ได้

คำถาม : ถ้าเผอิญทำเว็บแล้วเกิดดังเปรี้ยงปร้างขึ้นมา แล้วอยากซื้อพื้นที่ ตั้งชื่อใหม่เป็นของตัวเอง แต่เอากูเกิ้ลไซต์ที่มีอยู่แล้วจะทำได้หรือไม่
คำตอบ : ทำได้ กูเกิ้ลไซต์มีเครื่องมือที่สามารถเปลี่ยนจากเว็บเดิมไปเป็นเว็บใหม่ ที่เราต้องการ เช่น .com .org .net ฯลฯ ว่าแต่จะดังจริงหรือเปล่า

คำถาม : อะไรๆ ที่ว่ามาก็ดีอยู่หรอก แล้วระบบแบ็คอัพสำรองข้อมูลเว็บละเป็นอย่างไร ไม่เห็นพูดถึงเลย
คำตอบ : ถือเป็นจุดด้อยพอสมควร ที่กูเกิ้ลไม่ยอมทำมาให้ แต่ก็สามารถใช้โปรแกรมก็อบปี้เว็บทั้งหมดของเราสำรองไว้ได้ ซึ่งก็ได้เฉพาะเนื้อหา รูปภาพ เพลง หรือไฟล์ที่อยู่ในเว็บเราโดยตรงเท่านั้น หากเราไปฝากไว้ที่อื่น เช่น อัลบั้มภาพ (Picasa) คลิปวีดีโอ (Youtube) ก็ต้องแบ็คอัพกันเอาเอง

คำถาม : ถ้าเกิดมีปัญหาตอนลงมือทำ หาคนปรึกษาไม่ได้เลยจะทำอย่างไร
คำตอบ : เว็บบ้านจำรุงยินดีเป็นที่พึ่งสุดท้าย

คำถามทิ้งท้าย : เว็บไซต์ สามารถยกระดับสู่สื่อชุมชนได้หรือยัง
คำตอบ :  คำตอบอยู่ที่ชุมชน เมื่อเราพูด เขาฟัง เมื่อเราทำ เขาเชื่อ เป็นพัฒนาการเรียนรู้ของชุมชน หลายชุมชนมีคำตอบแล้ว หลายชุมชนกำลังลองผิดลองถูกอยู่
 
 
 
ทักษะคอมพิวเตอร์เพื่อชุมชน
26 พฤษภาคม 2552
 
 
ตอนนี้เรื่องราวทั้งหมดของกูเกิ้ลไซต์ คู่มือกูเกิ้ลไซต์ ฉบับชาวบ้าน บทความ ตัวอย่างผลงานเว็บไทย ขั้นตอนการทำ ฯลฯ
ได้เปิดเป็นทางการแล้วที่เว็บบ้านไร่นาเรา